Kitlesel Bireyselleştirme ve Apple

Son dönemlerin en önemli reklam malzemelerinden biri olan “Kitlesel Bireyselleştirme” (yani İngilizcesi ile Mass Customization) uzun zamandır insanları güzel bir şekilde oyalayıcı bir kandırmaca aracı olarak kullanılmakta. Ben de Apple’ın bu konudaki pozisyonu hakkında sunduğu gerçek bireyselleştirme süreci hakkında sizlerle düşüncelerimi paylaşmak istedim.

Peki, öncelikle şu soruyu soralım ve buna bir cevap verelim. Nedir Kitlesel Bireyselleştirme? Bu sorunun cevabını vermeden aşağıdaki görüntülere ve markalara bakmanızı tavsiye ediyorum.

Gelelim şimdi bu terimin ne olduğuna. Pamukkale Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Ahmet Bardakçı da bu terimi şöyle tanımlamaktadır:

…“kitlesel bireyselleştirme” denildiğinde bilgisayar destekli bilgi sistemlerinin, esnek üretim sistemleriyle bütünleştirilmesi sonucunda her bir müşteri için farklı bir ürünün oldukça büyük sayıda müşteri için üretilmesi ifade edilmektedir.

Wikipedia ise şunu söylemektedir:

pazarlamada, üretimde, çağrı merkezlerinde ve genel olarak yönetim alanında özelleştirilmiş bir sonuç ortaya çıkarmak için esnek bilgisayar destekli üretim sistemlerinin kullanımıdır. Bu sistemler kitlesel üretim süreçlerini düşük maliyetlerini bireyselleştirmenin esnekliği ile birleştirmektedir.

Bu noktadan sonra bu kavramın Apple ile nasıl bağdaştığını açıklamakta fayda var.

coca-cola

Apple, diğer herhangi bir üretici gibi, belli miktarda ürün üretmekte ve bunu müşterilerine pazarlamakta. Bunu Nutella’nın üreticisi Ferrerove Kola üreticisi The Coca-Cola Company de yapmakta. Hem de bu bahsetmiş olduğum bütün firmalar ürünlerini sayı olarak yüksek miktarlarda üretmekte. Zaten sanayileşmiş bir medeniyetten doğan üretim kavramından başka bir şey bekleyemezdik, değil mi?

nutellaBuraya kadar kavramları algılamanız konusunda bir sıkıntı olduğunu düşünmüyorum. Ferrero bizler afiyetle yiyelim diye Nutella’ları kavanoz kavanoz (yüzbinlerce) üretiyor; Coca-Cola şişe şişe veya kutu kutu kolaları üretiyor biz ferahlayalım diye; ve aynı olmasa da benzer bir şekilde temel, orta düzey veya ileri (profesyonel) düzey kullanımımız için de Apple bilgisayarları üretmekte.

Son aylarda özellikle Ferrero ve The Coca-Cola Company’nin reklamları dikkatimi çekmekteydi. Yahu değişmeyen bir ürünü satmak için ellerinden geleni yapıyorlar. Bir de öyle güzel reklam yapıyorlar ki insanları marketlere döküp harıl harıl ürünlerini aldırtmak için daha fazla bir şey yapmalarına gerek kalmıyor. Özellikle de “adınıza özel” kampanyaları ile cidden “kitlesel üretim” kavramına farklı bir soluk getiriyorlar.

Şimdi bu belirgin üreticiler ile Apple’ın arasındaki farklara geleceğiz.

Aslında kampanyalarının aksine bahsettiğim bu iki firma kişiye özel bir şey üretmiyor. Kişiye özel olması için Coca-Cola kutusunun tamamen size ait olması veya sizden bir şey taşıyor olması gerekiyor. Nutella kavanozu da aynı durumdan nasibini alıyor. Burada kişiye özgü olan bir şey yok aslına; sadece kişilerin ortak özelliklerine yönelik üretimler söz konusu. Yani, aslında sadece KANDIRILIYORUZ. Çünkü temelinde X şahsı için üretilen bir ürün söz konusu değil. İsimleri X olan kişiler için toplu üretilen ürünler bunlar.

engravingwrap-hero-engraving-2013

Peki, Apple da toplu üretiyor diyeceksiniz şimdi. Evet, Apple da toplu üretim yapıyor ama sizin ihtiyacınıza göre şekillendirilebiliyor ürünleri belli ölçüde. Sabit bir ürün üretmiyor Apple. Ama, asıl olay engraving veya lazer ile yazı yazma mantığıyla farklılaşıyor. Bu özellik tamamen kişise özel bir üretim kavramını ortaya çıkarıyor. Apple ürettiği bir şeyi kişiye göre özelleştirerek ulaştırıyor. Yani, aslında özelleştirerek (her üründe uygulanan bir hizmet değil bu) aldığınız ürünün aynısı başka kişide olmuyor. Şu an için sadece iPad ve iPod larda sunulan bu teknolojik hizmet yardımı (Apple zaman zaman tatil veya belli günlerde bu hizmeti ücretsiz sağlayabiliyor) ile satın aldığınız ürün gerçek anlamda kişiye özgü hale geliyor.

Kavramın adı kitlesel, diğer firmaların kitlesel üretmesi normal değil mi diyeceksiniz. Evet, benim buna karşı çıkan bir fikrim yok. Lakin, bana özel olduğu savıyla satılması açısından bir sorun var. Apple birçok alanda farklı olduğu gibi bireyselleştirme konusunda da farklılığını göstermekte.

elmasuyu 10 yaşında!

5 Şubat 2004 yılında kurduğumuz kullanıcı grubumuz 10 yaşına bastı. Bizleri yalnız bırakmadığınız için sizlere teşekkür ederiz. Biz bu grubu kurduğumuzda

  • Steve Jobs hayattaydı
  • PowerPC işlemcilerden Intel işlemcilere geçiş gizli kapaklı odalarda yapılıyordu.
  • 64 bitlik işlemciler masaüstüne henüz tam olarak geçmemişti.
  • Photoshop Creative Suite’e henüz geçmemişti.
  • Cloud kelimesi sadece reel anlamında kullanılyordu.

Daha nice nice yıllara hep birlikte…

Apple’ın İnternet Mağazası Açıldı

10 Mayıs 2010 tarihindeki yazımızda Apple Türkiye’nin adım adım yapacaklarından bahsetmiştik.Ilımlı geçiş sürecinden sonra yerelleştirmelerin ve devlet ile görüşmelerin tamamlanacağından bahsetmiştik. Ardından da Mağazaların açılışına gelecekti sıra ve yıllarca beklediğimiz gelişme bu konuda nihayet sonuçlandı. Artık Apple aracı kurumların dışında direkt olarak da muhattabımız olabilecek. 1 Kasım 2013 itibarıyla http://store.apple.com/tr adresinden alışveriş yapılabilecek olan Apple Online Store, Amerika’daki kardeşi ile neredeyse aynı özelliklere sahip.

Avrupa Kriterlerine göre ürün hesaplamalarının KDV dahil olarak gösterilmesi mağazanın kullanışlılığını dahada arttırmış gibi görünüyor. Ödeme konusunda ise belli başlı ve sıkça kullanılan bankalar ile gerekli anlaşmalar yapılmış ve 12 aya kadar taksit imkanı sunmakta.
İnternet Mağazasının en önemli özelliklerinden biri de Eğitim camiası için özel bir fiyatlandırma da sunabilmesidir. KDV dahil 235 TL üzeri yapmış olduğunuz alışverişlerde kargo ücretsiz olacaktır.

Refurbished yani elden geçmiş ve sıfırlanmış makineler şu an için mağazada görünmemekte ama ilerde bekletimiz bu ürünlerin de burada sunulmasıdır.
Ne diyelim? Hepimize hayırlı olsun…

Mavericks Benim Bilgisayarımda Çalışır mı?

Apple bir ilke imza atarak yeni işletim sistemini ücretsiz olarak kullanıcılarına sundu. Mavericks her ne kadar bellek ve işlemci kullanımı konusunda eski kedi neslinden daha iyi bir durumda olsa da temel sistem gereksinimleri konusunda biraz seçici gibi görünmekte. Peki güncellemesini şuradan indirebileceğiniz (Türkiye App Store linkidir!!! Dikkat) Mavericks için hangi özelliklerdeki bilgisayara sahip olmanız gerekiyor?

Bunu nasıl kontrol edeceğinizi Mac OX Lion 10.7 işletim sistemine göre göstereceğim. Lakin, şunu hatırlatmakta fayda var. Mavericks’e güncelleme yapmak için illaki Lion 10.7 veya Mountain Lion 10.8 işletim sistemlerine gerek yok. Bu güncellemeyi aynı zamanda 10.6.7 Snow Leopard sürümünden de yapabilirsiniz. Diğerleri ile arasındaki tek fark Snow Leopard üzerinden güncelleme yapmak için 2 GB a kadar fazla alan gereksinimi olmasıdır. Bunun dışında herhangi bir fark söz konusu değil.

Güncellemeyi yapmak için (10.7 Lion için anlatım yapılamakta) öncelikle bilgisayarınızın uyumlu olup olmadığını kontrol etmeniz gerekiyor.

Güncellemeyi yapabileceğiniz bilgisayarlar şu şekildedir:
iMac – iMac 7,1 – 12,1 (2007 ortası ve sonrasındaki üretilen bütün modeller)
MacBook 5,1 – 7,1
MacBook Pro 3,1 – 8,3
MacBookAir 2,1 – 4,2 Mac Mini 3,1 – 5,3 Mac Pro 3,1 – 5,1 Xserve 3,1

Güncellemeyi yapamayacağınız bilgisayarlar ise şunlardır:
iMac 4,1 – 6,1 MacBook 1,1 – 4,1 MacBook Pro 1,1 – 2,1 MacBookAir 1,1
Mac Mini 1,1 – 2,1 Mac Pro 1,1 – 2,1 Xserve 1,1 – 2,1

Uyumluluk

Peki benim bilgisayarım bunlardan hangisi? diye soruyorsunuzdur.
Bunun öğrenebilmenin 3 yolu vardır.

Birincisi,
Sistem Bilgileri (System Information) adındaki sistem izlencesini çalıştırarak oradan bilgi almaktır. Bu izlenceyi açmak için şu adımlardan birini kullanabilirsiniz.

1. Direkt olarak Spotlight’a izlencenin adını yazabilirsiniz. Sisteminiz Türkçe ise Sistem Bilgileri, İngilizce ise System Information yazmanız yeterli olacaktır. Enter a basarak izlenceyi açabilirsiniz.
2. Bu izlenceye ulaşmanın bir diğer yolu ise Elma menüsüne tıklayarak Bu Mac Hakkında komutunu seçerek karşınıza gelecek olan bilgi penceresinde Daha fazla bilgi butonuna basmaktır. Bu buton otomatik olarak sizi izlenceye yönlendirecektir.
3. Uygulamalar Klasöründeki İzlenceler klasörüne gidin ve oradan Sistem Bilgileri veya İngilizcesiyle olduğu gibi System Information adındaki yazılıma bakın ve çift tıklayarak açın.
Programı açtıktan sonra karşınıza şu ekran gelecek…
Donanım sekmesindeki bu alanda bilgisayarınızın hangi seride olduğunu görebilirsiniz. Gördüğünüz üzere bu bilgisayar 3.1 sürümüne sahip bir MacBook ve dolayısıyla da bu bilgisayara Mavericks yüklenemez.

İkinci Yol,
Terminal’de şu komutu yazıp Enter a basarsanız karşınıza çıkacak olan komut ekranında yukarıdaki bilginin aynısını metin olarak göreceksiniz. Bunu yapmak için terminalde şu komutu yazıp enter a basmanız gerekecek. Yetkili kullanıcı olmanıza gerek yoktur bu komutu çalıştırmak için.
system_profiler SPHardwareDataType
Enter a bastığınızda karşınıza şu şekilde bir ekran gelecek:

Üçüncü Yol,
Zaten siz uzman Mac kullanıcısısınızdır ve hangi tarihte hangi modeli aldığınızı bilirsiniz. Eğer zaten bunları biliyorsanız bu yazıyı da okumaya gerek görmemişsinizdir.

Genel Gereksinimler
OS X v10.6.8 veya sonrası bir işletim sistemi…
2GB RAM ama siz bunu en az 4 yapın tavsiyemizdir… HD’inizde 8GB’lık boşluk…

Gelişmiş Özelliklerin Gereksinimleri

AirDrop

AirDrop özelliğini destekleyen bilgisayarlar şunlardır:

MacBook Pro (2008 son seriler veya daha yenileri) MacBook Air (2010 son seriler veya daha yenileri) MacBook (2008 son seriler veya daha yenileri) iMac (2009 ilk seriler veya daha yenileri)
Mac mini (2010 ortası seriler veya daha yenileri)
Mac Pro (AirPort Extreme kartına sahip 2009 ilk modelleri, veya 2010 ortası seriler veya daha yenileri)

Boot Camp
Varolan ve kullanmakta olduğunuz Windows XP Service Pack 2, Windows Vista, veya Windows 7 yüklü olan Boot Camp yüklemelerini desteklemektedir. Yeni Boot Camp yüklemesi için Windows 7 veya Windows 8 gerekmektedir ve bunlar ayrı satılır.

AirPlay Yansıtma
AirPlay Mavericks’in getirmiş olduğu en önemli kontrol özelliklerinden biridir. Mavericks’in tam olarak Apple TV’yi kullanabilmesi için şu bilgisayarlardan birinin ve ikinci nesil bir Apple TV nizin olması gerekmektedir:

iMac (2011 ortası veya daha yenisi)
Mac mini (2011 ortası veya daha yenisi) MacBook Air (2011 ortası veya daha yenisi) MacBook Pro (2011 ilk modeli veya daha yenisi) Mac Pro (2013 son seriler)

Power Nap
Bilgisayarınızın uyurken bile iş yapmasını sağlayan bu teknolojinin çalışması için gereken alt yapı şu modeller ve daha yenilerinde mevcuttur ve sadece bunlarla kullanılabilir:
MacBook Air (2010 son modeller veya daha yenileri) Retina Ekranlı MacBook Pro
iMac (2012 son seri veya daha yenisi)
Mac Pro (2013 son dönem)

22 Ekim Apple Medya Etkinliği

Geçtiğimiz haftalarda iPhone 5S ve 5C’yi tanıtan Apple, bu yılın son yeni ürünlerinin tanıtımı için 22 Eylül’de bir medya etkinliği düzenleyecek. Bu medya etkinliğinin davetiyeleri davetlilere ulaştırılmaya başlanmış bile. Beklentilerin arasında yeni iPad modellerinin ve bir süredir güncellenmeyi bekleyen MacBook Pro serisinin güncellenmiş modellerinin tanıtılması ve Apple’ın en son işletim sistemi olacak olan Mavericks 10.9′un piyasaya çıkış tarihinin belirtilmesi yer almakta. iPad Mini 2 ve iPad 5′in çıkması yüksek ihtimalde iken, diğer ürünlerin tanıtılması hususunda belirsizlikle devam etmekte.

Etkinlik 22 Ekim 2013 tarihinde San Francisco Yerba Buena Sanat Merkezi’nde Türkiye saatiyle saat akşam 20:00′ da yapılacak. Davetiye üzerinde “We still have a lot to cover” ibaresi yani “Daha anlatacağımız çok şey var” ibaresi yer almakta. Dolayısıyla, beklentilerin hepsinin karşılanmasını beklemekteyiz.

İki iPhone Modeli Mantıklı mı?

Apple iki gün önce yeni iPhone modellerini tanıttı ve beklentilerin çoğunu karşılayarak yeni modellerin kısa sürede piyasada olacağını belirtti. Hatta, yıl sonuna kadar da 100 den fazla ülkede olacağının da bilgisini verdi. Yani, Türk kullanıcıları olarak iPhone 5S ve 5C modellerini büyük bir ihtimalle bizler de yıl sonundan itibaren satın almaya başlayabileceğiz. (Umarız, bu satın alma sürecini bir türladoü açılmak bilmeyen Türkiye resmi Apple mağazalarından yapacağız inşallah)
Apple 2007 yılından beri bir kült haline gelen tek model iPhone üretimini farklı bir boyuta taşıdı. Hemen bana karşı çıkacaksınız biliyorum ama olayın temeline baktığınızda şu ana kadar çıkan modellerin hepsi tamamen tek model üzerine dayalıydı. iPhone, iPhone 3G, iPhone 3GS, iPhone4, iPhone 4S ve son olarak da iPhone 5. Bunların hepsi tek modeldi ve sadece hafıza kapasitesi bakımından ayrılıyordu, bir de renk. 2007 yılından beri sürekli bir çıkış yakalayan Apple bu kültürün değişmesi gerektiğini anlamış olması gerek. Çünkü diğer ürün gamına baktığınızda ürünlerinin hepsi genel anlamda ikiye ayrılmış durumda.

Steve Jobs 1997 yılında Apple’a geri döndüğünde ürün gamında büyük bir azaltmaya gitmişti. Jobs 1998 yılındaki WWDC’de Apple ürün gamındaki ürünleri ele aldığında bilgisayar konusunda 15 ürün başlığı çıkardığını ve bunları elemeye başladığını söylemişti. Çünkü Steve Jobs’ın dediğine göre kendi bile ürün öneremez hale gelmiş. Genel olarak da mantıklı bir politika. O zamandan beri Apple hep aynı politikayı tercih etti. Sonrasında çıkan ürünlere bakarsak, ürünlerin hepsi genel anlamda iki başlık altında kaldı. Bunlardan birincisi genel tüketici odaklı olan daha ucuz (ama bizim ekonomimize göre değil) ve profesyonel tüketici odaklı olan daha güçlü ve pahalı modellerdi bu başlıklar altındaki iki genel kategori. Apple bu zamandan beri hem yazılım hem de donanım ürünleri konusunda hep benzer politika izledi.

1999ibook

Donanım konusunda bu listeyi şöyle verebiliriz:
iMac ve PowerMac veya Mac Pro
iBook ve PowerBook
Mac Mini ve XServe (bu Mac Mini’ye nasıl baktığınıza göre değişir) MacBook ve MacBook Pro
MacBook Air ve MacBook Pro
iPod ve iPod Nano
iPad ve iPad Mini
Yazılım Konusunda ise her ne kadar Apple tek tip yazılım taraftarı olsa da şunları söyleyebiliriz

iMovie ve Final Cut Pro
GarageBand ve Logic Pro
Mac OS X ve OS X Server İzlenceleri
Artık iPhone için de zaman gelmişti. iPhone un o büyük bir kitlesi oldu ki artık bu milyonlarca kullanıcıyı tek tip ile tatmin etmek zor, ki bunu siz kendinizden biliyorsunuz. Hele hele iPhone un bir genç kullanıcı kitlesi var ki onların tatmin olma durumu çok çok daha zor.

Bence Apple yapması gerekeni yaptı. Steve Jobs hep “go back to Business School one oh one and ask What do our customers want” derdi. Müşteriler aslında ürün gamının azlığından şikayet etmeye başlamıştı. Dedim ya neredeyse her ürünün tüketici ve pro modelleri mevcut, “Yahu neden iPhone’un yok?” diye kendinize soruyordunuz belkide. Bu bölünme kötü anlamda yorumlanmamalı çünkü bu kategorilerin hiçbiri bir diğeri ile çatışmamakta.

Ha! Şu an modellerin ne kadar güzel olup olmadığı konusunda konuşmuyorum. Bu konuda kesinlikle söyleyeceklerim var ama başka bir yazıda olacak bu. Tek ürün ile ulaşılabilecek en son noktaya ulaştı Apple. Bunu gözden kaçırmamak lazım.

iOS ve Mac OS X’in Geleceği

Bu akşam dananın kuyruğunun kopacağı akşam olacak. Geleneksel hale dönüşen Dünya Geneli Geliştirici Konferansı Apple’daki gidişhatın ne doğrultuda olacağını gösterecek. Konferans 4 gün sürecek ve genel olarak beklentiler şu yönde:

1- Mac’lerin güncellemesi
Apple her ne kadar iPhone’dan sonra Mac platformuna fazla yenilik getirmediyse de güncellemeleri sürekli olarak devam etti. En son Intel’in Haswell işlemcilerini piyasaya sürmesiyle Mac ailesinin de işlemci alt yapısı ve bu doğrultuda diğer özelliklerinin değişmesi ön görülen süreçlerden bir tanesi. Haswell işlemci ailesi bir önceki nesil Sand Bridge işlemci ailesine göre hem performans hem de grafik işlemleri anlamında önemli gelişmeler sunmakta. Bunların yanında da mobil platformdaki en büyük sıkıntılardan biri olan pil kullanımında da önemli gelişmeler sunacak. Bu doğrultuda başta MacBook Pro’lar ve Air’ler olmak üzere, dizüstü bilgisayarların hepsinin işlemci değişimine uğraması bekleniyor. İşlemci değişiminin yanında en büyük değişimi geçirecek olan bilgisayar da genelde profesyonel kullanıcıların kullandığı Mac Pro’lar olacak. MacPro’lar geçtiğimiz aylarda Avrupa’da bazı güvenlik gerekçeleriyle satışı yasaklanmıştı. Bu güncelleme ile yeni nesil güçlü masaüstü bilgisayarlar karşımızda olacak.

2- Mac OS X’in yeni kahramanı
Mountain Lion her ne kadar yepyeni bir işletim sistemi olsa da bir sonraki sürümün piyasaya çıktığında neleri barındıracağının en azından kullancılar ve geliştiricilerle paylaşılacağı düşünülüyor. Mac OS X 10.9 zaten uzun zamandır büyük istatistik yazılımlarının ağına takılan işletim sistemlerinden biriydi. Şimdi ise getireceği özellikler ile hayatımızda neleri değiştirecek bunları göreceğiz.

3- iOS 7
iPhone ve iPad işletim sisteminin Scott Forstall’un uzun zamandır imzasını taşıyan ve iPhone’daki grafiklerin gerçeğe yakın görünmesini sağlayan Skiomorfist yaklaşımdan uzaklaşacağı dedikoduları bu gece kesinleşecek. Apple’ın tasarım konusundaki en üst ismi olan Jonathan Ive’ın imzasını taşıyacak olan yeni arabirimin ve yeni iOS sisteminin tanıtılması en çok beklenilen haberlerden biri.

4- Diğer Yazılım Güncellemeleri
Apple’ın uzun zamandır güncellemediği yazılımların güncellenmesi ve yeni özelliklerinin tanıtılması da beklenilen etkinliklerden bir diğeri.

Google’dan Chrome için Office Dosyalar Desteği

Google öncelikli olarak sadece Chromebook kullanıcılarının yararlanabildiği Microsoft Office dosyalarını açabilme yeteneğini Chrome’un Mac sürümüne ekledi. Şu an için Chrome’un en son Beta sürümü ve Chrome Office Viewer (Beta) eklentisi ile çalışabilen bu özellik ileride Chrome’un sabit sürümlerinde de kullanılır hale gelecek. Bu eklentinin en önemli özelliklerinden biri sadece size zaman kazandırması değil, aynı zamanda Sandbox özelliği ile Office dosyaları ile gelen zararlı yazılımları da önleyebiliyor olmasıdır. Bu sayede Office dosyaları ile gelen ve sizin bilgilerinizi çalmaya yeltenen dosyalar kontrollü bir şekilde açılabiliyor. Siz de bir Chrome kullanıcısıysanız ve dosyalarınızın güvenliğini düşünüyorsanız, bu eklentiyi tavsiye ederiz.

WWDC 2013 San Francisco’da

Her yıl geleneksel bir etkinlik haline dönüşen Dünya Geneli Geliştirici Konferansı (World Wide Developer Conference) bu yıl 10-14 Haziran tarihleri arasında Amerika’nın Kaliforniya eyaletinin San Francisco şehrinde yapılacak. Her yıl dünya üzerinden birçok yazılımcının bir araya gelip Apple mühendisleriyle sorunlarını çözdüğü ve workshoplara katıldığı bu büyük etkinlik için biletler bugün satışa çıkacak.

Bu yıl kullanılan logodan da anlaşılacağı gibi geliştirici konferansının odak teması iOS ve OS X olacak. Beklentiler arasında iOS 7 sürümünün detayları ve yeni Mac OS X sürümünün demolarının yer alması var. Son olarak da bu yıl 150 öğrencinin ücretsiz olarak konferansa katılabilmesi için Apple tarafından bir burs sağlanacağı da belirtildi.